«ویلا رو دوبلکس بسازیم یا فلت؟» این سؤال تقریباً توی هر جلسه‌ی اول طراحی پیش می‌آد. جوابی هم که معمولاً می‌شنوید یکی از این دوتاست: «دوبلکس شیک‌تره» یا «فلت ارزان‌تر درمی‌آد». شاید هر دو درست باشن، ولی هیچ‌کدوم حساب نیستن.
ما این‌جا قیمت نمی‌گیم، چون قیمت‌ها هر چند ماه یه بار عوض می‌شن. به‌جاش چیزی رو حساب می‌کنیم که عوض نمی‌شه: هر کدوم چند متر از چی لازم داره. قیمت هر متر رو هر روز می‌شه پرسید؛ ولی مقدارها رو باید یه بار درست فهمید.
یه مثال ساده: دو تا ویلای ۲۰۰ متری
دو تا ویلای ۲۰۰ متری رو کنار هم می‌ذاریم، ارتفاع هر طبقه ۳ متر، بدون زیرزمین:
- فلت (یک‌طبقه): پلان ۲۰ در ۱۰ متر.
- دوبلکس: دو طبقه، هر کدوم ۱۰ در ۱۰ متر.
| چی | فلت | دوبلکس | فرق |
|---|---|---|---|
| سطح زیر ساختمان (پی و کف همکف) | ۲۰۰ مترمربع | ۱۰۰ مترمربع | دوبلکس نصف |
| بام، اگه تخت باشه | ۲۰۰ مترمربع | ۱۰۰ مترمربع | دوبلکس نصف |
| بام، اگه شیروانی ۳۰ درجه باشه | حدود ۲۳۱ مترمربع | حدود ۱۱۵ مترمربع | دوبلکس نصف |
| دیوار بیرونی (نما) | ۱۸۰ مترمربع | ۲۴۰ مترمربع | دوبلکس ۳۳٪ بیشتر |
| سقف میانی سازه‌ای | نداره | ۱۰۰ مترمربع | فقط دوبلکس |
| پله | نداره | داره، توی هر دو طبقه | فقط دوبلکس |
| کل پوسته (کف + بام + دیوار) | ۵۸۰ مترمربع | ۴۴۰ مترمربع | دوبلکس ۲۴٪ کمتر |
محاسبه: دیوار = محیط پلان × ارتفاع (۶۰×۳ و ۴۰×۶)؛ سطح بام شیب‌دار = سطح پلان ÷ کسینوس ۳۰ درجه (ضریب ۱٫۱۵۵).
این جدول جواب نیست، ولی سؤال درست رو نشون می‌ده: توی زمین و آب‌وهوای شما، کدوم این مترها گران‌ترن؟
دوبلکس کجا به نفعتونه
پی و کف همکف: نصف
توی ساحل بابلسر و سرخرود که آب زیرزمینی بالاست، هر مترمربعی که ساختمان با زمین درگیره یعنی آب‌بندی و جزئیاتی که باید درست اجرا بشه. دوبلکس همین سطح رو نصف می‌کنه. اینکه چرا این سطح توی زمین‌های ساحلی این‌قدر مهمه، توی آب زیرزمینی بالا و پی ساختمان توضیح دادیم.
بام: نصف
توی شمال، بام پرخرج‌ترین قسمت ساختمان برای نگهداریه: باران زیاد، شیب، پوشش و تهویه‌ی زیرشیروانی. دوبلکس با همون زیربنا نصف بام داره؛ یعنی نصف پوشش، و نصف سطحی که هر چند سال یه بار باید یکی بره بالا و چکش کنه. معیارهای بام رو توی سقف شیروانی یا بام تخت آوردیم.
پوسته: ۲۴٪ کمتر
گرمایی که ساختمان زمستون از دست می‌ده و تابستون می‌گیره، از پوسته‌ش رد می‌شه. رابطه‌ش ساده‌ست: تبادل حرارت = مساحت × ضریب انتقال حرارت × اختلاف دما (Φ = A × U × ΔT). با عایق یکسان، پوسته‌ی کوچیک‌تر یعنی تبادل حرارت کمتر. توی مثال ما، پوسته‌ی دوبلکس ۲۴٪ کوچیک‌تره.
منبع: Thermal transmittance (U-value) — Wikipedia
البته این ساده‌سازیه، چون بام و دیوار و کف ضریب‌های متفاوتی دارن؛ ولی جهتش روشنه.
زمین: حیاط بیشتر
دوبلکس با همون زیربنا نصف زمین رو اشغال می‌کنه. توی زمین کوچیک، این یعنی فرق بین حیاط داشتن و نداشتن. سقف مجاز سطح اشغال رو طرح تفصیلی یا طرح هادی همون محل تعیین می‌کنه؛ قبل از طراحی از شهرداری یا دهیاری بپرسید.
فلت کجا به نفعتونه
نه سقف میانی، نه پله
دوبلکس ۱۰۰ مترمربع سقف سازه‌ای اضافه داره که باید وزن طبقه‌ی بالا رو تحمل کنه، و یه پله که توی هر دو طبقه یه تکه از زیربنا رو می‌گیره. توی فلت، همون زیربنا می‌ره برای اتاق و نشیمن.
نما: یک‌سوم کمتر
فلت ۱۸۰ مترمربع دیوار بیرونی داره و دوبلکس ۲۴۰. توی آب‌وهوای مرطوب، نما فقط خرج ساخت نیست؛ خرج نگهداری هم هست. هر مترمربع نمایی که آب بخوره، نم رو به دیوار می‌رسونه. انتخاب مصالحش رو با عدد توی مصالح نمای ویلا در اقلیم مرطوب توضیح دادیم؛ و هرچی نما بیشتر باشه، این انتخاب مهم‌تره.
یه طبقه برای همه
ویلایی که قراره سال‌ها بمونه، یه روز میزبان پدربزرگ و مادربزرگ هم می‌شه، یا بچه‌ای که تازه راه افتاده. فلت یعنی از در ورودی تا اتاق خواب بدون حتی یه پله. همین که لازم نیست هر بار چمدون رو از پله ببرید بالا، توی هیچ جدولی نمی‌آد، ولی کاملاً واقعیه.
یه جا هم هیچ فرقی ندارن
توی این مثال، هر دو ساختمان گروه «الف» هستن: طبق مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، ساختمان یک یا دو طبقه تا ۶۰۰ مترمربع زیربنا توی همین گروهه. یعنی الزامات مهندسی و صلاحیت طراح برای هر دو یکیه. ولی همین مبحث می‌گه هر عامل «به تنهایی» گروه رو تعیین می‌کنه؛ پس اگه وسط کار وسوسه شدید یه طبقه‌ی سوم هم اضافه کنید، ساختمان می‌ره توی گروه «ب». جدول کامل گروه‌ها رو توی راهنمای انتخاب دفتر معماری آوردیم.
منبع: مبحث دوم مقررات ملی ساختمان — نظامات اداری؛ گروه‌بندی ساختمان‌ها در مبحث دوم
پس کدوم؟
| اگه… | کفه‌ی ترازو |
|---|---|
| زمینتون کوچیکه | دوبلکس؛ نصف زمین رو می‌گیره |
| آب زیرزمینی بالاست | دوبلکس؛ نصف سطح درگیر با زمین |
| خرج گرمایش و سرمایش براتون مهمه | دوبلکس؛ پوسته‌ی کوچیک‌تر |
| زمین بزرگه و نمای دلخواهتون گرونه | فلت؛ دیوار بیرونی کمتر |
| سالمند یا بچه‌ی کوچیک توی خونه هست | فلت؛ بدون پله |
| هر متر زیربنا براتون ارزش داره | فلت؛ بدون سطح پله |
یه نکته هم هست که از هر دو مهم‌تره: بیشتر هزینه‌های اضافه‌ی ساخت روی کاغذ تصمیم‌گیری می‌شن، نه توی کارگاه؛ همون چیزی که توی اشتباهات طراحی که هزینه‌ی ساخت رو بالا می‌برن گفتیم. و یادتون نره که بخشی از هزینه‌ها اصلاً ربطی به نقشه ندارن.
خلاصه
با همون زیربنا، دوبلکس نصف پی، نصف بام و پوسته‌ای ۲۴٪ کوچیک‌تر داره؛ فلت یک‌سوم نمای کمتر داره و نه سقف میانی می‌خواد، نه پله. اینکه کدوم ارزان‌تر درمی‌آد، بستگی داره توی زمین و آب‌وهوای شما کدوم این مترها گران‌ترن.
این مثال ساده شده (پلان مستطیل، ارتفاع یکسان، بدون زیرزمین)؛ برای زمین خودتون باید همین مقایسه رو با پلان واقعی انجام داد. اگه زمینی توی بابل، بابلسر یا سرخرود دارید و می‌خواید این مقایسه رو برای همون زمین ببینید، با ما تماس بگیرید.
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.