توی تهران، سؤال گرمایش معمولاً ساده‌ست: پکیج و رادیاتور. توی شمال، همین سؤال یه کم پیچیده‌تر می‌شه. زمستون کوتاه و ملایمه، رطوبت همیشه هست، تابستون کولر لازمه، و خیلی از ویلاها فقط آخر هفته‌ها روشن می‌شن. پس قبل از اینکه سراغ مارک پکیج برید، بیاید ببینیم آب‌وهوای شمال به کدوم سیستم بیشتر می‌خوره.
زمستون شمال، با عدد
میانگین دمای ژانویه در بابلسر ۸٫۵ درجه‌ست و میانگین کمینه‌ی روزانه‌ش ۵٫۴ درجه. یعنی زمستون شمال سرده، ولی نه از اون سرماهای سخت فلات. این عدد رو یادتون باشه، چون یه کم بعد به کارمون می‌آد.
منبع: Babolsar — Wikipedia (نرمال‌های ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰، NOAA)
پمپ حرارتی و هوای ملایم
پمپ حرارتی گرما رو نمی‌سازه؛ از هوای بیرون می‌گیره و می‌آره تو. کولر گازی هم تابستون دقیقاً همین کار رو می‌کنه، فقط برعکس. معیار سنجشش یه عدده به اسم ضریب عملکرد (COP): یعنی به ازای هر واحد برقی که مصرف می‌کنه، چند واحد گرما تحویل می‌ده. یه بخاری برقی معمولی COP برابر ۱ داره؛ ولی یه پمپ حرارتی خوب، طبق ویکی‌پدیا، با دمای بیرون ۱۰ درجه و داخل ۲۰ درجه، COP بین ۳ تا ۵ داره. یعنی با همون برق، سه تا پنج برابر گرما.
نکته‌ی اصلی اینجاست: پمپ‌های حرارتی وقتی بهترین کار رو می‌کنن که اختلاف دمای بیرون و داخل کم باشه؛ یعنی توی هوای معتدل بهترین کار رو می‌کنن و هرچی هوا سردتر بشه، بازدهشون کمتر می‌شه. حالا دوباره به عدد بابلسر نگاه کنید: میانگین ژانویه ۸٫۵ درجه، خیلی نزدیک همون ۱۰ درجه‌ی مرجع.
یه نکته‌ی مخصوص شمال هم هست: توی هوای مرطوب و نزدیک صفر، روی کویل بیرونی پمپ حرارتی یخ می‌زنه و دستگاه باید با چرخه‌ی «یخ‌زدایی» آبش کنه. پس جای واحد بیرونی باید طوری باشه که آب یخ‌زدایی راه خروج داشته باشه و جلوی مسیر رفت‌وآمد یخ نزنه.
واحد بیرونی یه پمپ حرارتی هوابهآب کنار دیوار یه خونه در انگلستان. روی پایه نشسته تا آب یخ‌زدایی زیرش جمع نشه. عکس: Southend-on-Sea Borough Council — ویکی‌مدیا کامنز، مالکیت عمومی (کوچک‌شده)
منبع: Heat pump — Wikipedia
گرمایش از کف و پمپ حرارتی: یه جفت خوب، با یه شرط
گرمایش از کف با آب ولرم کار می‌کنه، نه آب داغ. ویکی‌پدیا می‌گه همین دمای پایین آبه که گرمایش از کف رو برای پمپ حرارتی مناسب می‌کنه، چون بازده پمپ رو بالا می‌بره. یعنی این دو تا خیلی به هم می‌آن.
ولی یه هشدار مهم برای شمال: بعضی‌ها از همین لوله‌های کف برای سرمایش تابستون هم استفاده می‌کنن. همون منبع می‌گه توی سرمایش از کف، ممکنه روی سطح کف میعان بشینه؛ برای جلوگیری، رطوبت هوا رو زیر ۵۰ درصد نگه می‌دارن و دمای کف رو بالای نقطه‌ی شبنم. توی تابستون شمال با رطوبت حدود ۸۰ درصد، این یعنی سرمایش از کف بدون رطوبت‌گیری جدی، کف خیس و لیز. منطقش رو توی رطوبت، کپک و میعان گفتیم.
لوله‌های گرمایش از کف روی صفحه‌ی عایق، پیش از ریختن لایه‌ی رویی. بعد از بتن‌ریزی، این لوله‌ها رو دیگه نمی‌شه دید؛ نقشه‌ی دقیقش رو نگه دارید. عکس: Kiwiev — ویکی‌مدیا کامنز، مالکیت عمومی (کوچک‌شده)
منبع: Underfloor heating — Wikipedia
اگه پکیج گازی، از نوع چگالشی
اگه سراغ پکیج گازی می‌رید، نوع «چگالشی» بخار آبِ توی دود رو هم به آب تبدیل می‌کنه و گرمایی رو که توشه پس می‌گیره، و می‌تونه به بازده بیش از ۹۰ درصد برسه. ولی فقط به یه شرط: آب برگشتی سیستم باید حدود ۵۵ درجه یا کمتر باشه. یعنی پکیج چگالشی هم با گرمایش از کف یا رادیاتورهای بزرگ‌تر و دمای پایین‌تر بهترین کار رو می‌کنه.
منبع: Condensing boiler — Wikipedia
ویلای آخر هفته
یه سؤال که خیلی‌ها نمی‌پرسن: ویلا رو چند وقت یه بار استفاده می‌کنید؟ گرمایش از کف باید کلی بتن رو گرم کنه؛ برای خونه‌ای که همیشه آدم داره عالیه، ولی برای ویلایی که پنج‌شنبه که می‌رسید روشنش می‌کنید، دیر گرم می‌شه. اینجا یا باید سیستم رو از راه دور زودتر روشن کرد، یا بخشی از گرمایش رو به یه سیستم سریع‌تر سپرد.
پس کدوم؟
- ویلای همیشه مسکونی، با برق مطمئن: پمپ حرارتی هوابهآب با گرمایش از کف؛ زمستون ملایم شمال به نفعشه، و تابستون هم می‌تونه سرمایش بده (با فن‌کویل یا رطوبت‌گیر، نه فقط با کف).
- ویلای همیشه مسکونی، با گاز: پکیج چگالشی با گرمایش از کف یا رادیاتور کم‌دما.
- ویلای آخر هفته: سیستمی که سریع گرم کنه، یا کنترل از راه دور که چند ساعت زودتر روشنش کنه.
- در هر حالت: اول عایق و پنجره‌ی درست؛ هیچ سیستمی گرمایی رو که از دیوار و پنجره فرار می‌کنه جبران نمی‌کنه.
خلاصه
زمستون ملایم شمال، با میانگین ژانویه‌ی ۸٫۵ درجه، دقیقاً جاییه که پمپ حرارتی بهترین کارش رو می‌کنه، و گرمایش از کف همراه خوبشه. ولی رطوبت شمال سرمایش از کف رو پرریسک می‌کنه، و ویلای آخر هفته سیستم سریع‌تری می‌خواد. انتخاب درست از نوع استفاده‌ی شما شروع می‌شه، نه از کاتالوگ.
اگه دارید ویلایی در بابل، بابلسر یا سرخرود طراحی می‌کنید، با ما تماس بگیرید.
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.