حمام و آشپزخانه‌ی ویلای شمال؛ روزی چند لیتر آب که باید یه جایی بره

یه ویلای شمالی، آخر هفته‌ی بارونی، چهار نفر توش. صبح دوش، ظهر یه قابلمه آش روی گاز، عصر هم یه سبد لباس شسته که چون بیرون بارونه، باید توی خونه پهن بشه. شب، پشت پنجره‌ها قطره نشسته و گوشه‌ی سقف حموم یه لکه‌ی تیره داره که هفته‌ی پیش نبود.

این لکه از کجا اومده؟ جواب کوتاه: از آبی که خودمون توی هوای خونه می‌ریزیم. جواب بلند، با عدد، اینه:

یه خانواده‌ی چهارنفره روزی چقدر آب توی هوا می‌ریزه؟

شورای ملی پژوهش کانادا توی یه راهنمای کلاسیک درباره‌ی مشکلات رطوبت خونه‌ها حساب کرده که یه خانواده‌ی چهارنفره در یه روز معمولی ۷ تا ۱۲ لیتر آب تولید می‌کنه، و روزهای شست‌وشو این عدد می‌تونه از ۲۳ لیتر هم بگذره. جدولش این‌طوریه:

منبع: NRC Canada, CBD-231 «Moisture Problems in Houses» (A.T. Hansen)

یه چیز توی این جدول خیلی به چشم می‌آد: لباسی که توی خونه خشک می‌شه از همه‌ی منابع دیگه جلوتره. و توی شمال، با حدود ۱۰۵ روز بارونی در سال توی بابلسر، طبیعیه که خیلی وقت‌ها لباس توی خونه پهن بشه. یعنی جای خشک کردن لباس رو هم باید طراحی کرد، نه فقط حموم و آشپزخونه رو.

منبع: اداره کل هواشناسی مازندران — اقلیم بابلسر

آشپزخونه: هود باید به بیرون راه داشته باشه

استاندارد تهویه‌ی مسکونی ASHRAE 62.2 برای آشپزخونه، مکش موضعی ۱۰۰ فوت مکعب در دقیقه (۵۰ لیتر در ثانیه) می‌خواد، و اگه دبی فن از ۵ بار تعویض هوای آشپزخونه در ساعت کمتر باشه، صریح می‌گه هود با کانال به بیرون لازمه. برای حموم این عدد ۵۰ فوت مکعب در دقیقه (۲۵ لیتر در ثانیه)ـه.

منبع: ASHRAE 62.2-2010، الحاقیه‌ی m، جدول 5.1

و اینجاست که خیلی از هودها کم میارن. هودهای «بدون کانال» (بازچرخشی) هوا رو از فیلتر رد می‌کنن و برمی‌گردونن توی آشپزخونه. Green Building Advisor کوتاه و دقیق گفته: فن بازچرخشی شاید چربی و بو رو بگیره، ولی رطوبت رو بیرون نمی‌بره. همون منبع توصیه کرده کانال هود از لوله‌ی صلب گالوانیزه هم‌قطر دهانه‌ی هود باشه و مسیرش تا بیرون مستقیم باشه.

منبع: Green Building Advisor — Four Components of Kitchen Exhaust Systems

حموم: فن باید واقعاً به بیرون ببره

عدد ۵۰ فوت مکعب در دقیقه فقط وقتی معنی داره که هوای مرطوب واقعاً از ساختمان بیرون بره. فنی که هوا رو توی فضای بالای سقف کاذب یا یه داکت بن‌بست خالی کنه، رطوبت رو فقط جابه‌جا کرده؛ اون هم به جایی که دیده نمی‌شه و سرده. منطقش همون نقطه‌ی شبنمه که توی رطوبت، کپک و میعان گفتیم: بخار وقتی به سطح سرد برسه آب می‌شه، و پشت سقف کاذب کسی نمی‌بینه.

چرا مهمه؟

این فقط لکه و رنگ پوسته‌شده نیست. سازمان جهانی بهداشت توی راهنمای رطوبت و کپک (۲۰۰۹) می‌گه ساکنان ساختمان‌های نمور یا کپک‌زده تا ۷۵ درصد بیشتر در معرض خطر علائم تنفسی و آسم‌ان.

منبع: WHO Guidelines for Indoor Air Quality: Dampness and Mould (2009)

چک‌لیست طراحی حموم و آشپزخونه‌ی ویلای شمال

1. هود با کانال صلب و مستقیم به بیرون، نه بازچرخشی.
2. فن حموم که واقعاً به بیرون تخلیه کنه، با دبی کافی.
3. یه جای مشخص برای خشک کردن لباس، با تهویه به بیرون، یا جایی برای خشک‌کن با خروجی.
4. دیوار و سقف حموم و آشپزخونه بدون نقطه‌ی سرد؛ یعنی بدون پل حرارتی پشت کاشی.
5. هوای جبرانی: وقتی هوا رو بیرون می‌کشید، باید از یه جا هوای تازه بیاد.

خلاصه

یه خانواده‌ی چهارنفره روزانه چند لیتر آب توی هوای خونه می‌ریزه، و بیشترش از رخت پهن‌شده و آشپزیه. توی شمال بارونی، اگه این آب راه مشخصی به بیرون نداشته باشه، خودش راهش رو پیدا می‌کنه: روی شیشه، گوشه‌ی سقف، پشت کابینت. هود کانال‌دار، فن واقعی و یه جای درست برای خشک کردن لباس، ارزون‌ترین بیمه‌ی این ویلاست.

اگه دارید ویلایی در بابل، بابلسر یا سرخرود طراحی یا بازسازی می‌کنید، با ما تماس بگیرید.