بام خونه‌های قدیمی گیلان یا «گالی‌پوش» بود یا از گیاه‌های مرداب، لی و کلوش. ویکی‌پدیا می‌گه این سقف‌های شیب‌دار گیاهی جواب همون اقلیم پرباران بودن. بعدها سفال اومد، بعد ورق، و حالا هم آردواز. وقتی امروز یه ویلای شیروانی‌دار توی شمال طراحی می‌کنیم، سؤال اینه: کدوم پوشش؟
جواب کوتاه این نیست که «فلانی از همه بهتره». هر پوشش یه عمر، یه وزن و یه نقطه‌ی ضعف داره، و شمال روی بعضی‌شون سخت‌گیرتره.
منبع: معماری روستایی گیلان — ویکی‌پدیا
اول: «آردواز» دقیقاً چیه؟
اسمش از کلمه‌ی فرانسوی ardoise اومده، یعنی سنگ لوح؛ سنگی که ورقه‌ورقه می‌شه و، به گفته‌ی ویکی‌پدیای فرانسوی، بیشتر به‌عنوان پوشش بام استفاده می‌شه.
ولی توی بازار ایران این اسم به چیزهای دیگه هم گفته می‌شه. کافیه «آردواز» رو سرچ کنید تا «آردواز فلزی»، «آردواز پلاستیکی» و «آردواز سیمانی» هم ببینید. پس وقتی کسی می‌گه «آردواز بزنیم»، اول بپرسید جنسش چیه: سنگ لوح واقعی، شینگل آسفالتی، یا ورق فلزی طرح‌دار. عمر و وزن این‌ها با هم فرق زیادی داره.
منبع: Ardoise — ویکی‌پدیای فرانسوی
سه خانواده‌ی اصلی
سفال. ویکی‌پدیا می‌گه سفال رسی و سنگ لوح مرغوب عمر اثبات‌شده‌ی بیش از ۱۰۰ سال دارن، ولی سفال بتنی و مصنوعی معمولاً ۳۰ تا ۵۰ سال. سفال سیمانی هم چون متخلخله، ضخیم و سنگین ساخته می‌شه و طبق همون منبع از سنگین‌ترین پوشش‌های بازاره. پس «سفال» هم یه چیز نیست؛ رسی یا بتنی بودنش رو بپرسید.
شینگل آسفالتی. همون چیزی که خیلی‌ها آردواز صداش می‌کنن. سبکه و اجراش ساده‌ست. ولی طبق ویکی‌پدیا عمر معمول بام شینگلی حدود ۲۵ ساله؛ مدل‌های ساده‌ی سه‌لبه معمولاً بعد از ۱۵ تا ۱۸ سال و مدل‌های چندلایه حدود ۲۴ تا ۳۰ سال عوض می‌شن. لبه‌هاش یه نوار چسب دارن که زیر آفتاب به ردیف پایین می‌چسبه تا باد بلندش نکنه.
ورق فلزی. از ورق موج‌دار گالوانیزه تا ورق‌های درزایستاده. ویکی‌پدیا می‌گه ورق درزایستاده دست‌کم ۵۰ سال عمر داره و نگهداری‌اش از ورق موج‌دار کمتره، چون پیچ‌هاش بیرون نیست. هر پیچ نمایان، یه سوراخ بالقوه‌ست؛ ماجراش رو توی چکه کردن سقف گفتیم.
منابع: Roof tiles — Wikipedia؛ Asphalt shingle — Wikipedia؛ Metal roof — Wikipedia
چیزهایی که شمال به حساب اضافه می‌کنه
شیب. هر پوشش حداقل شیب خودش رو داره؛ شینگل و سفال به شیب بیشتری از ورق درزایستاده نیاز دارن. جدولش رو توی سقف شیروانی یا بام تخت گذاشتیم. اگه طراحی شیب کمی داره، همین، دست شما رو برای انتخاب پوشش می‌بنده.
خزه و جلبک. توی هوای همیشه مرطوب، روی بام سبز می‌شه. ویکی‌پدیا درباره‌ی شینگل آسفالتی می‌گه جلبک بهش آسیب نمی‌زنه ولی ظاهرش رو خراب می‌کنه، و خزه از همون جلبک و آت‌وآشغال روی بام تغذیه می‌کنه. نوارهای روی یا مس روی خط الراس جلوی رشدش رو می‌گیرن، و بعضی سازنده‌ها شینگل مقاوم به جلبک می‌فروشن.
وزن. پوشش سنگین یعنی سازه‌ی سنگین‌تر. سفال بتنی و سنگ لوح باید از اول توی محاسبه‌ی سازه باشن، نه اینکه بعداً روی یه سازه‌ی سبک بنشینن. توی منطقه‌ای که زلزله‌خیزه، این حساب جدی‌تره؛ چرا رو توی ویلای مقاوم در برابر زلزله گفتیم.
نمک. نزدیک دریا، هر فلزی بیشتر در خطر خوردگیه. اگه ورق فلزی انتخاب می‌کنید، از فروشنده بپرسید پوشش ورق برای محیط ساحلی چیه و ضمانتش چی رو پوشش میده.
منبع: Asphalt shingle — Wikipedia
کنار هم
| پوشش | عمر طبق منابع | نکته‌ی شمال |
|---|---|---|
| سفال رسی مرغوب | بیش از ۱۰۰ سال | سنگین‌تر؛ سازه باید براش حساب بشه |
| سفال بتنی یا مصنوعی | ۳۰ تا ۵۰ سال | سفال بتنی از سنگین‌ترین پوشش‌هاست |
| سنگ لوح (آردواز واقعی) | حدود ۶۰ تا ۱۲۵ سال، با اجرای درست | گرون و تخصصی؛ اجرای درست شرطه |
| شینگل آسفالتی | حدود ۲۵ سال | سبک؛ جلبک و خزه رو در نظر بگیرید |
| ورق فلزی درزایستاده | دست‌کم ۵۰ سال | سبک؛ پوشش ضدخوردگی کنار دریا مهمه |
منابع: Roof tiles؛ Slate؛ Asphalt shingle؛ Metal roof — Wikipedia
چند سؤال پیش از سفارش
- جنس دقیقش چیه؟ مخصوصاً اگه اسمش «آردواز»ه.
- شیب بام ما با حداقل شیب این پوشش جور درمی‌آد؟
- سازه برای وزنش حساب شده؟
- جزئیات دور دودکش، هواکش و ناودون رو کی اجرا می‌کنه؟ پوشش خوب با اتصال بد هم چکه می‌کنه.
- ضمانتش دقیقاً چی رو پوشش میده، و چند سال؟
ارزون‌ترین پوشش برای سی سال، همیشه ارزون‌ترین برای ده سال نیست. اگه ویلایی در بابل، بابلسر، سرخرود، آمل یا ساری طراحی می‌کنید، بیاید شیب و پوشش و سازه‌ی بام رو با هم ببینیم.
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.