سقف چکه می‌کنه چی کار کنم؟ پیدا کردن علت نشت آب از سقف

اولین بارون جدی پاییز. یه لکه‌ی زرد وسط سقف اتاق خواب، بعد یه قطره، بعد یه سطل. استادکار می‌آد، درست بالای لکه یه تیکه ایزوگام وصله می‌کنه و می‌ره. بارون بعدی، سطل دوباره سر جاشه.

این داستان اونقدر تکرار می‌شه که دلیلش رو باید دونست: جایی که چکه می‌کنه، معمولاً جایی نیست که آب وارد شده. ویکی‌پدیا درباره‌ی بام تخت می‌گه آبی که از پوشش رد بشه، ممکنه راه درازی بره تا جایی پیدا بشه، و همین پیدا کردن منبع رو سخت می‌کنه. حتی ممکنه نشتی مدت‌ها دیده نشه و آب فقط لایه‌های زیر رو خیس کنه.

پس قبل از وصله‌ی بعدی، چند قدم عقب‌تر وایستید.

منبع: Flat roof — Wikipedia

اول: چکه‌ست یا عرق؟

توی شمال، همه‌ی آب‌هایی که از سقف می‌آن از بیرون نیستن. هوای گرم و مرطوب داخل، وقتی به یه سقف سرد می‌خوره، روش عرق می‌کنه. اینو توی رطوبت، کپک و میعان مفصل گفتیم.

یه آزمون ساده: اگه خیسی فقط بعد از بارون پیدا می‌شه و وسط یه هفته‌ی خشک از بین می‌ره، احتمالاً نشتیه. اگه توی روزهای سرد و بی‌بارون هم، گوشه‌ها و نزدیک دیوار بیرونی خیسه، احتمالاً میعانه، و ایزوگام نو هیچ کمکی بهش نمی‌کنه.

سه مظنون همیشگی

۱. محل اتصال‌ها: فلاشینگ. هر جا که پوشش بام به یه چیز دیگه می‌رسه، نقطه‌ی ضعفه: کنار دودکش، دور لوله‌ی هواکش، پای دیوار جان‌پناه، دور پایه‌ی کولر یا پنل خورشیدی. لایه‌ای که این درزها رو می‌پوشونه اسمش فلاشینگه، و کارش کم کردن نفوذ آب درست همین نقطه‌هاست. ویکی‌پدیا توی مقاله‌ی بام تخت حتی می‌گه ۹۰ درصد نشتی‌ها و خرابی‌های بام توی همین فلاشینگ‌ها اتفاق می‌افته. این عدد رو با احتیاط بخونید، ولی پیامش روشنه: اول دور و بر این اتصال‌ها رو بگردید، نه وسط بام رو.

۲. آبروی گرفته و آب ایستاده. این یکی توی شمال، با این‌همه درخت و برگ پاییزی، خیلی جدیه. ویکی‌پدیا می‌گه یکی از دلیل‌های رایج خرابی بام تخت، گرفتن آبروها با شن و برگ و آت‌وآشغاله. آبی که پشتش جمع می‌شه یه ستون آب می‌سازه، و هرچی عمیق‌تر باشه فشارش بیشتره و آب رو به ریزترین ترک‌ها هل می‌ده.

آب ایستاده خودش هم بام رو خراب می‌کنه. طبق ویکی‌پدیا، روی پوشش‌های قیری روغن‌های قیر رو می‌شوره و پوشش رو شکننده می‌کنه، و وزنش سازه رو کم‌کم بیشتر خم می‌کنه؛ یعنی گودال هر بار عمیق‌تر می‌شه. توصیه‌اش هم اینه که آب ایستاده معمولاً ظرف ۴۸ ساعت از روی بام برداشته بشه.

۳. خود پوشش، زیر آفتاب. ایزوگامی که بی‌محافظ زیر آفتاب مونده، پیر می‌شه. ویکی‌پدیا می‌گه اشعه‌ی فرابنفش قیر رو ترک‌دار و تاول‌دار می‌کنه و آخرش آب راه پیدا می‌کنه؛ برای همین روی پوشش‌های قیری قدیمی یه لایه‌ی محافظ مثل شن می‌ریختن. ترک‌های ریز موازی یا تاول‌هایی که زیر پا صدا می‌دن، نشونه‌ی همینه.

منابع: Flat roof — Wikipedia؛ Ponding — Wikipedia؛ Flashing — Wikipedia

منبع رو چطوری پیدا کنیم؟

از ارزون‌ترین شروع کنید: آبروها. قبل از اینکه کسی یه متر ایزوگام ببره، آبروها و ناودون‌ها رو تمیز کنید و ببینید آب بعد از بارون کجا می‌مونه. گاهی کل ماجرا همینه.

نقشه‌ی چکه رو بکشید. جای لکه رو توی پلان علامت بزنید و ببینید بالاش، و بالادستش، چی هست: دودکش، هواکش، پایه‌ی کولر، پای جان‌پناه. یادتون باشه آب زیر پوشش در جهت شیب می‌ره؛ پس منبع معمولاً بالادست لکه‌ست، نه درست بالاش.

بعد از کدوم بارون؟ اگه فقط با بارونِ همراه باد از یه جهت خاص چکه می‌کنه، مظنون احتمالاً یه درز عمودیه: پای دیوار یا کنار بازشوها.

تکه‌به‌تکه آب بدید. روز خشک، یه نفر داخل کنار لکه می‌مونه و یکی روی بام با شلنگ، هر بار فقط یه قسمت رو چند دقیقه خیس می‌کنه: اول پایین‌دست، بعد کم‌کم بالاتر. وقتی چکه شروع شد، همون‌جا منبعه. اینطوری به‌جای ده تا وصله‌ی حدسی، یه تعمیر درست انجام می‌دید.

کی دیگه وصله جواب نمی‌ده؟

اگه بعد از هر بارون آب همیشه توی یه نقطه جمع می‌شه، مشکل فقط پوشش نیست؛ شیب بام درست نیست. ویکی‌پدیا هم می‌گه اگه آب ایستاده به یه گودی دائمی رسیده باشه، تعمیر نشتی ممکنه دیگه کافی نباشه. اینجا باید شیب‌بندی بام اصلاح بشه. چرا توی شمال شیب بام این‌قدر مهمه رو توی سقف شیروانی یا بام تخت گفتیم.

و اگه پوشش بام ورق موج‌دار سیمانی قدیمیه، قبل از هر سوراخ و تعمیری ماجرای آزبست رو بخونید.

منبع: Flat roof — Wikipedia

نشونه، مظنون، اول چی رو ببینید

بام ویلای شمال هر سال بارون زیادی می‌خوره. اگه ویلایی در بابل، بابلسر، سرخرود، آمل یا ساری دارید که بامش هر پاییز یه سطل لازم داره، بیاید یه بار برای همیشه منبعش رو پیدا کنیم.