تیرماهه، ظهر، بابلسر. کولر آبی‌ای که از تهران آوردید روشنه، باد می‌زنه، صداش هم میاد. ولی اتاق خنک نمی‌شه؛ فقط یه جوری نمناک‌تر می‌شه. ملافه‌ها نم برمی‌دارن و بوی نا میاد.
کولر خراب نیست. هوای شمال برای این کار ساخته نشده، و می‌شه با عدد نشونش داد.
کولر آبی دقیقاً چطوری خنک می‌کنه؟
کولر آبی هوا رو از روی پوشال خیس رد می‌کنه. آب تبخیر می‌شه و برای تبخیر شدن گرما رو از هوا می‌گیره. ولی این کار یه سقف داره، به اسم دمای مرطوب: پایین‌ترین دمایی که هوا فقط با تبخیر آب به اون می‌رسه. هرچی هوا خشک‌تر، فاصله‌ی دمای معمولی تا دمای مرطوب بیشتر و جای خنک کردن بیشتر. هرچی هوا مرطوب‌تر، این فاصله کمتر.
ویکی‌پدیا دو تا عدد کاربردی داره. اول، کولر آبی خونگی معمولاً هوا رو تا ۳ تا ۴ درجه بالاتر از دمای مرطوب خنک می‌کنه، نه پایین‌تر. دوم، توصیه‌ی کلی اینه که کولر آبی مستقیم جایی استفاده بشه که دمای مرطوب بیرون از ۲۲ درجه بیشتر نشه.
منبع: Evaporative cooler — Wikipedia
حساب بابلسر، با عدد
طبق جدول اقلیم ویکی‌پدیا که از داده‌های NOAA اومده، توی تیرماه بابلسر میانگین دمای بیشینه حدود ۳۰ درجه و نقطه‌ی شبنم حدود ۲۲٫۳ درجهست. ما از همین دو عدد دمای مرطوب رو حساب کردیم: بعدازظهر تیر حدود ۲۴٫۶ درجه. یعنی از همون اول، بالاتر از سقف ۲۲ درجه‌ای که برای کولر آبی توصیه می‌شه.
حالا همون قاعده‌ی ۳ تا ۴ درجه رو بذارید: هوایی که از کولر آبی بیرون میاد حدود ۲۸ درجهست، و تقریباً اشباع از رطوبت. هوای بیرون ۳۰ درجه بود. یعنی دو سه درجه خنک‌تر، با رطوبتی بیشتر از قبل.
برای مقایسه، همین حساب رو برای یه هوای خشک با ۴۰ درجه دما و نقطه‌ی شبنم صفر انجام دادیم: هوای خروجی حدود ۲۱ درجه می‌شه. فرق شمال و کویر همینه.
| هوا | دمای بیرون | خروجی تقریبی کولر آبی |
|---|---|---|
| بعدازظهر تیر بابلسر | ۳۰ درجه | حدود ۲۸ درجه، تقریباً اشباع |
| هوای خشک (شبنم صفر) | ۴۰ درجه | حدود ۲۱ درجه |
ویکی‌پدیا هم همین رو بی‌عدد می‌گه: با بالا رفتن رطوبت، کاهش دمایی که کولر آبی می‌تونه بده کم می‌شه، و رطوبتی که به هوا اضافه می‌کنه جایی که هوا از قبل مرطوبه، کاربردش رو محدود می‌کنه.
منابع: Babolsar — Wikipedia (داده‌ی NOAA، نرمال‌های ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰)؛ Evaporative cooler — Wikipedia. دمای مرطوب و خروجی کولر، محاسبه‌ی خود ماست.
چرا کولر گازی توی شمال دو کار می‌کنه؟
کولر گازی، چه اسپلیت چه داکت اسپلیت، هوا رو از روی یه کویل خیلی سرد رد می‌کنه. رطوبت هوا روی کویل میعان می‌شه و به‌صورت آب بیرون می‌ره؛ همون آبی که از شلنگ کولر می‌چکه. ویکی‌پدیا می‌گه کولری که برای فضای مسکونی طراحی شده، معمولاً رطوبت نسبی اتاق رو به ۳۰ تا ۶۰ درصد می‌رسونه.
یعنی توی شمال، کولر گازی هم خنک می‌کنه، هم هوا رو خشک‌تر می‌کنه. و توی هوای شرجی، بخشی از حس خنکی از همین خشک شدنه.
منبع: Air conditioning — Wikipedia
رطوبت‌گیر کی لازمه؟
ویکی‌پدیا رطوبت نسبی مناسب خونه رو ۳۰ تا ۵۰ درصد می‌دونه، و می‌گه رطوبت بالا کپک، بوی نا، تاب برداشتن مبلمان و گیر کردن درها رو به دنبال داره. میانگین رطوبت تابستون بابلسر، طبق همون جدول اقلیم، حدود ۷۶ درصده.
جالب اینه که رطوبت‌گیرهای تبریدی دقیقاً توی همین شرایط خوب کار می‌کنن. ویکی‌پدیا می‌گه بیشترین بازدهشون بالای ۲۰ درجه و ۴۵ درصد رطوبته. پس برای بهار و پاییز شمال، یا انباری و زیرزمین، یا روزهایی که هوا گرم نیست ولی نم داره، رطوبت‌گیر یه گزینه‌ی واقعیه. ماجرای کپک و میعان رو توی رطوبت، کپک و میعان مفصل گفتیم.
منبع: Dehumidifier — Wikipedia
چند نکته از طرف ما معمارها
اول بار رو کم کنید، بعد دستگاه بخرید. سایه‌بون، پیش‌آمدگی بام، پنجره‌ی درست و تهویه‌ی طبیعی، خیلی از بار سرمایش رو قبل از روشن شدن کولر کم می‌کنن. چرا پیش‌آمدگی بام توی شمال مهمه رو توی سقف شیروانی یا بام تخت گفتیم، و انتخاب پنجره رو توی پنجره‌ی UPVC یا آلومینیوم.
جای کولر رو از اول توی نقشه بذارید. لوله‌ی تخلیه‌ی آب کولر گازی باید یه جای درست بره، نه روی نما. واحد بیرونی هم جا، سایه و دسترسی برای سرویس لازم داره.
اگه پمپ حرارتی دارید، شاید کولر جدا نخواید. پمپ حرارتی همون کولر گازیه که زمستون برعکس کار می‌کنه؛ توی سیستم گرمایش ویلای شمال گفتیم چرا به زمستون ملایم شمال می‌خوره.
خلاصه، کنار هم
| سیستم | توی تابستون شمال | رطوبت |
|---|---|---|
| کولر آبی | دو سه درجه خنک‌تر | اضافه می‌کنه |
| کولر گازی (اسپلیت، داکت اسپلیت) | خنک می‌کنه | کم می‌کنه |
| رطوبت‌گیر | خنک نمی‌کنه | کم می‌کنه؛ برای فصل‌های گذار و فضاهای نم‌دار |
اگه ویلایی در بابل، بابلسر، سرخرود، آمل یا ساری طراحی می‌کنید و می‌خواید تابستونش شرجی نباشه، بیاید از همون نقشه حسابش رو بکنیم.
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.